Maarten van Rossem: Kapitalisme is slecht!


De Stelling

Mailtje van Maarten van Rossum, via het nrc:

In de drie decennia na de Tweede Wereldoorlog was er sprake van een sterke economische groei en werd er gewerkt aan de opbouw van de moderne verzorgingsstaat. In de loop van de jaren zeventig stagneerde de groei. Zoekend naar een nieuw economisch model, triomfeerde onder Thatcher en Reagan het neoliberalisme. Na aanvankelijke successen ontspoorde de marktideologie en die wildgroei leidde tot de krediet- en eurocrisis. Een ingrijpende wijziging van ons economisch systeem lijkt noodzakelijk.

Tja. Klopt als een bus toch?

De Analyse

Maarten is prof in Utrecht. Geschiedenis welteverstaan. En dat is vreemd om twee redenen.

De eerste reden is dat het kapitalisme -grofweg sinds 1800- de mensheid geweldig veel goeds heeft gebracht. De levensverwachting is ruim verdubbeld, mensen zijn tien tot twintig keer zo rijk geworden en er leven meer mensen dan ooit op deze planeet zonder dat grote hongersnoden de bevolking in check houden. Maarten mag er dan wel voor gestudeerd hebben, er veel van begrepen heeft hij niet. Wie nadenkt over kapitalisme en de vrije markt kan maar tot een conclusie komen: Het beste systeem dat de mensheid is overkomen.

Het tweede punt is dat Maarten dan wel prof is maar van economie heeft hij niet veel kaas gegeten. De economische wetenschap is er nog helemaal niet uit wat er nou allemaal mis is gegaan en hoe dat had kunnen voorkomen worden. Maar een ding is wel duidelijk voor de meeste economen: Het was niet het ‘Kapitalisme’ dat voor de brokken zorgde maar het ongezonde samenspel tussen bedrijfsleven -en dan met name de financiele sector- en overheid. Daar waar politici -met al hun goede bedoelingen- de vrije markt aan banden (of juist niet) legde is het fout gegaan. Dat heeft ook een naam: Crony Capitalism.

Neem bijvoorbeeld het concept ‘systemic risk’. Sommige bedrijven waren zo groot dat het een bedreiging voor de samenleving was om die failliet te laten gaan. De simpelste vraag is natuurlijk waarom die bedrijven überhaupt bestaan. De AIVD houdt scherp toezicht op allerlei ranzige homegrown fundamentalistjes, de politie pakt regelmatig twitterende scholieren op maar voor een ABN die de natiestaat kan bedreigen heeft niemand oog. En als je Wellink (ex-president van DNB) vraagt waarom hij er niets van heeft gezegd dan is het opeens: “Niet mijn verantwoordelijkheid”.

Of neem het laatste debacle: De Euro. Die is ons door de strot gedouwd met allerlei vage voordeeltjes -het zou de moeite van het wisselen van geld op vakantie besparen(!)- terwijl nu een decennia later duidelijk waar die voor dient: Als gouden mes op de keel om de natiestaat op te heffen en in de Europese droom op te laten gaan. Dat dat economisch helemaal niet kan was toen ook al bekend maar wordt zelfs nu -terwijl we midden in de rotzooi zitten- nog steeds door de gemiddelde eurofiel ontkend. Pas op het moment dat Griekenland, Spanje en Portugal uit de Euro stappen en de minister van Financiën 50-100 miljard -als het niet meer is- moet lappen zul je een discussietje krijgen en dan nog van het type “Ja, maar …”

Conclusie

Een essentieel onderdeel van het kapitalisme is de zgn ‘Profit & Loss’ functie. Bedrijven die verstandige beslissingen nemen blijven, bedrijven die onverstandige dingen doen verdwijnen. De politiek heeft al decennia lang daar een spaak in het wiel gestoken een daar is door bedrijven op gespeculeerd. En soms zelfs letterlijk: Warren Buffet heeft tijdens het dieptepunt van de crisis grote belangen genomen in banken die kopje onder zouden moeten gaan juist omdat hij er op rekende dat de overheid wel te hulp zou schieten. En omdat veel investeerders zijn voorbeeld volgden chanteerde hij zo de overheid indirect. Heeft hem miljarden opgeleverd.

Reagan en Thatcher hebben toentertijd geprobeerd de overheid uit het bedrijfsleven te halen. Dat is maar matig gelukt en je kunt daar best commentaar op hebben. Maar om crisis’ zoals de laatste te vermijden is dat de enige realistische aanpak die we kennen: Privatisering, deregulering, voor voldoende concurrentie zorgen, de overheid er buiten houden en de macht van de politiek uitkleden. Zodat als het mis gaat bedrijven op de fles kunnen zonder dat de hele wereld in de problemen komt.

En Maarten?

Maarten probeert -heel kapitalistisch- een opname van een hoorcollege te slijten via zijn vrienden bij het nrc. Hij heeft voor zichzelf een niche in de markt uitgebikt als een soort Linksch Orakel. Komt vaak op de tv -de VARA- en hij heeft een goed gevoel voor cynisme. Samen met zijn professorenbaantje (100k+) leeft hij er goed van, van het ‘verheffen van het volk’.

16 reacties

Opgeslagen onder Vrijheid

16 Reacties op “Maarten van Rossem: Kapitalisme is slecht!

  1. Arjan Fernhout

    Richard, je bent een fantast en die hoogleraar die je aanhaalt handelt in karikaturen. Iedereen die “Kapitalisme zonder remmen” van MvR heeft gelezen weet dat en voor degenen die wat meer grip willen krijgen op de politiek-economische verwikkelingen van de laatste 85 jaar is dit boekje van iets meer dan 100 pagina’s een aanbeveling. MvR is bepaald geen anti-kapitalist en n.b. lijstduwer van een partij waarvan de economen een neo-liberaal begrippen-apparaat hanteren. De financiële crisis is het gevolg van een idiote deregulering van de financiële sector; de eurocrisis werd getriggerd door de financiële crisis en is m.i. een structurele crisis omdat men in het stabiliteitspact van 1997 – bedoeld voor de euro – veel te veel niet heeft geregeld in de veronderstelling dat de markt dat wel zou doen – niet dus. Nu over dat “geweldig veel goeds.” De meeste Europeanen hadden het in hun leven ten tijde van Erasmus – dat was korter, maar dat niet t.g.v. de economie – beter dan in de eerste helft van de 20e eeuw. Dat is terug te vinden in b.v. “Onaardige economie” van Prof. dr. Wemelsfelder. De invoering van het kapitalisme ging gepaard met verpaupering. Altijd weer wordt dat beroerde “gemiddelde inkomen” aangevoerd. Maar dat cijfer zegt niets over de welvaartsverdeling. Dat was in de 19e eeuw afzichtelijk. Daarvóór had men het in hun meent over het algemeen beter. En het PPP van Amerikanen anno nu is een historisch record, maar 50% is arm en 18% leeft zelfs van voedselbonnen. Warren Buffett is een subliem bedrijvenman en geen ordinaire casino-kapitalist. Deze schenkt tegenwoordig 99% van zijn jaarsalaris weg, zoals meer rijken daar. Zijn deze mensen socialisten geworden?? Neen. Ze weten – net zoals ik en die directeur van UNCTAD waar ik je gisteren naar verwees op dat blog over kernenergie etc. – iets over Pareto-efficiëntie. En ongetwijfeld zal er in deze gedeelde vocabulaire staan dat een crisis – en het is neoliberale crisis – een ander woord is voor de oneigenlijke verplaatsing van welvaart. Zo kan het zijn dat via deze neoliberale weg in de VS 40% van de winst in de werkelijke economie wordt weggezogen door bankiers, speculanten, verzekeraars, adviseurs, etc. etc.
    Dat is van een geheel andere orde dan wat jij in jouw termen “subsidie-slurpen” noemt, vin je niet?

    • Arjan,

      Ik heb me voorgenomen om reaguurders die mij uitschelden te negeren. Jij valt in die categorie.

      Doe me een lol en reageer niet meer tenzij je je kan gedragen.

      • Arjan Fernhout

        Omdat ik je een fantast noem? Zelfs in het tekstje hier spreekt MvR van “aanvankelijke successen”‘ van jouw ideologie. En die uitlatingen van Steven Landsburg vallen in de catagorie die voortkomt uit de ‘physic’s envy’ van economen. De (verkeerde) uitgangspunten van ecomomen werden door wiskundigen gemathematiseerd en in software opgeborgen. Het moest drie keer (?) fout gaan voordat Alan Greenspan toegaf dat er fouten in het systeem zaten: Black monday (1987) – the Savings and Loans Crisis (tot 1995) – kredietcrisis (2008). Staat, zoals in andere boeken, keurig vermeld in het boekje van MvR. Waar het op neerkomt is dat jouw analyse niets te maken heeft met het denken van MvR. Dat is niet fatsoenlijk.

        • Tja.

          Je vraagt je af waarom maarten nog prof geschiedenis is en niet prof economie.

          Of nog simpeler: waarom is hij niet krankzinnig rijk geworden van de laatste crisis? Als hij het allemaal zo goed weet?

          Kennelijk is het inzicht van Maarten toch van het type “ik heb ook een mening net als de buurman” (of net als ik bv)

          Je moet jezelf maar eens afvragen waarom mensen die er wel voor doorgeleerd hebben er helemaal niet zo stellig over zijn. En waarom jij meer vertrouwen hebt in mensen als maarten die geen enkele vorm van krediet in de economische wetenschap hebben dan in mensen die dat wel hebben.

          Je loopt achter een populist, een waarzegger, orakel of de rattenvanger van Hamelen of hoe je het maar wilt noemen aan. (*)


          Kom, d’r is een echte term hiervoor. Hoe heet ’t ook al weer? (ik zit te lang in het buitenland)

          • Arjan Fernhout

            Richard, je moet gewoon dat boekje van MvR lezen en daarna pas een oordeel vellen. Meer niet. Zelf heb ik daar anderhalve avond de tijd voor genomen en een documentje over geschreven van pakweg 3 A4’tjes met een aantal links over zaken waarvan ik wat meer wilde weten. MvR heeft geen pretentie als econoom en belazert je niet zoals b.v. een Bolkestein dat aantoonbaar in vrijwel elk (verkiezings)boekje, geschrift of column doet. MvR zit bij mij ook niet in het rijtje J.S.Mill, M.Foucault, R.L. Heilbroner e.a. MvR is niet mijn idool en geeft in zijn boekje basale info waar schreeuwend gebrek aan is als je zo de opiniepagina’s leest. Wat je me verder toedicht, lap ik aan mijn laars. Je zet MvR verkeerd weg. Zo simpel is het.

            • Ik begin d’r niet aan. Laat maarten maar wat peer reviewed artikeltjes publiceren, dan praten we verder.

              Als jij je been breekt, ga je dan naar de dokter of naar de fietsenmaker?

              • Arjan Fernhout

                Autoriteitsdrogreden. MvR claimt niets in economisch technische zin, maar beschrijft de geschiedenis van het marktfundamentalisme, bekend en erkend door Greenspan en derdejaars economie-studenten.

                • Euh … ?

                  Je bedoelt dat Maarten geen autoriteit is op het gebied van Economie?

                  Nou, dan zijn we het eens.

                  • Arjan Fernhout

                    Als er autoriteiten op het gebied van economie waren geweest, dan hadden we nu niet te maken met een puinhoop. Of beter gezegd – uit de mond van iemand die er cum laude op is afgestudeerd en net een titel op een ander gebied heeft gehaald – : geen enkel systeem werkt, dat maakt het interessant.

                    • Arjan,

                      Ik ken nog wel meer mensen die een mening over kapitalisme hebben. Mijn overbuurvrouw bijvoorbeeld. Vooral erg amusant op zondag middag, als ze 3 glaasjes sherry op heeft.

                      Ik stel voor: Jij luistert naar je maarten, ik hou het bij de buurvrouw. Ok?

  2. Prachtig onze nationale chagrijn
    Toch een prestatie dat hij daar zijn brood mee kan verdienen

    • Rikus,

      Het probleem is dat hij alleen maar zijn boterham ermee kan verdienen als een flink gedeelte van de bevolking deze man serieus neemt.

      Op dat moment vind ik het niet zo leuk meer.

      • Arjan Fernhout

        Dat ”droogkloterige” van MvR is inderdaad aanstekelijk. Dat is een pré in onze mediacratie. Als je daar doorheen prikt, zie je zijn wetenschappelijke aanpak. Wientjes stelde vandaag dat ”de polder terug is.” Deze neoliberaal voelt ook al nattigheid.

  3. Tja

    Kapitalisme, Geld, Seks, zijn niet slecht, Het zijn de mensen die die middelen slecht maken of gebruiken. Het haalt eigenschappen uit de mens die oftewel goed oftewel slecht zijn. Zoals hebzucht, eigenbelang voorop. Gewoon het is nooit iets buiten de mens wat slecht is. Hetgeen buiten de mens bedacht is triggert iets in de mens. We werden niet rijk geboren. We werden niet als katholiek of moslim geboren. Maar we werden dat gemaakt. De aarde is niet van ons. De aarde is van zichzelf. Alles op en in de aarde zijn geschenken aan de gehele mensheid. De aarde kijkt niet naar rijkdom, geloof rang of stand. Als het regent, regent het voor zowel rijk als arm. Als er olie is is dat er voor iedereen. Niks van de aarde kan of mag verkocht worden wel gedeeld. Og wat heeft de mensheid nog veekl te leren. We werden ooit geboren ieder van ons als mens. En in dat mens zijn zijn we gelijk. Daarna maken geld en geloof de verdeeldheid. En dat is zonde want we zijn begonnen als mens in een eenheid die later door geld en geloof verscheurd werd in verdeeldheid. De aarde en zijn rijkdommen en geschenken zijn er voor iedereen om te delen. De tijd en het verblijf leven hier zijn er om te delen met elkaar in de eenheid van ons gedeelde mens Zijn. Waarom toch leren we niet van de eenvoud. Gewoon alles samen delen met elkaar en gewoon niet meer tot je willen nemen als je nodig hebt. Dan zou er voldoende zijn. Als de mensen zouden weggeven wat ze tot zich genomen hebben en ze in 1000 levens nog niet op kunnen maken dan zou er voor iedereen voldoende zijn. Waarom geld kapitalisme. Waarom morgen het geld niet opheffen en gewoon alles eerlijk delen met elkaar. Want de aarde is niet van ons. De aarde is niet ons bezit. De aarde is een plaats waar wij als gasten gebruik van mogen maken. En als gast is er een code. Als gast ga je goed om met de plaats waar je als gast bent. En nu gedragen we ons verre als van gasten. Maar als aasgieren die de aarde leegroven en uitzuigen. De aarde is boos. Erg boos. Maar wij zien de seinen niet die die aarde daarvoor gebruikt. Alle natuurrampen zijn de seinen van de aarde aan de mensen. Gewoon wanneer houd de Gekte eens om. Kapitalisme goed praten. Neen ik vind elk systeem wat het slechte in mensen triggert slecht. Er zijn mensen die goed erg goed met geld om kunnen gaan. Waar het systeem Kapitalisme goed voor is omdat ze slim zijn. Maar er zijn ook mensen waar het systeem Kapitalisme slecht voor is omdat ze niks hebben met Geld. Gewoon wanneer delen we eens allers eerlijk met elkaar. Gewoon voor iedereen is er ruim voldoende op de aarde, Er is ruim voldoende als het vele geld eens verdeeld zou worden over iedereen en niet zoiu blijven hangen bij een kleine groep die erop gaan zitten ten koste van hun medemensen. En dan noem ik Kapitalkisme een systeem wat het rotte uit de mens haalt. En dat rotte heet GREEDY HEBZUCHT ten koste van de medemensen. En dat noem ik Schande. We moeten ons schamen tov onze medemensen die honger hebben en tov de aarde die uitgebuit c,q, misbruikt word, Sorry moest ik ff kwijt.

Kom maar door!

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.